Środowiskowe Domy Samopomocy - strona główna
Dziś mamy: 2017.09.19, imieniny obchodzą: January, Konstancja

Wpływ relacji rodzinnych na rozwój dziecka

Człowiek jako istota ciągle rozwijająca się już w chwili narodzin odczuwa potrzebę uczenia się. Nie da się nie zauważyć zachodzących wówczas procesów edukacyjnych. Każde bowiem zachowanie już nowonarodzonego dziecka wskazuje na jego wpływy rozwojowe. Zdecydowana większość działalności wychowawczej oraz rozwojowej małego dziecka przypada więc jego najbliższej rodzinie. Takie właśnie otoczenie stwarza dziecku odpowiednie warunki rozwojowe. Rodzina przekazując dziecku pewne wartości, sposoby postępowania, stwarza mu tym samym sprzyjający klimat uznania, akceptacji oraz miłości. Nadrzędność rodzicielskiej opieki wywiera więc znaczący wpływ na kształtowanie się dziecięcej osobowości. Bardzo istotną zatem jest jakość relacji występujących między poszczególnymi członkami rodziny, zwłaszcza we wczesnym okresie dzieciństwa. Dla stworzenia właściwej atmosfery konieczne jest więc zagwarantowanie dziecku poczucia zaufania, wsparcia oraz bezpieczeństwa. Nie bez znaczenia dla rozwoju osobowości dziecka są również odpowiednie relacje z rodzeństwem, oraz sposób w jaki dzieci są przez rodziców dyscyplinowane.

 

Bardzo wielu badaczy podkreśla jak bardzo istotne są prawidłowe relacje istniejące między rodzicem, a dzieckiem. Wywierają one bowiem ogromny wpływ zarówno na psychiczny dobrostan dziecka jak również na jakość jego relacji z otoczeniem. Właściwe funkcjonowanie niniejszych interakcji znacznie zwiększa szanse właściwej adaptacji wychowanka w społeczeństwie. Jak wykazały badania, dzieci u których zauważa się właściwe relacje na płaszczyźnie matka – dziecko, wykazują większą radość i zadowolenie w odniesieniu do codzienności. Tendencja ta znacznie niższa jest w rodzinach o obniżonym poziomie relacji z matką. Powyższe wyniki nie pomijają również roli ojca. Ta także jest tu bardzo istotną zwłaszcza w kontekście kształtowania poczucia bezpieczeństwa u rozwijającego się dziecka. W przypadkach, którym brakuje wysokich jakościowo relacji z ojcem, odnotowuje się dość częste występowanie lęków oraz stresu. Szczególnie istotny jest tu również poziom przywiązania do obojga rodziców. Przywiązanie będące efektem zapewnienia bezpieczeństwa stwarza wychowankowi większe szanse tworzenia właściwych interakcji zarówno między członkami rodziny jak i poza nią Rozpatrując zależność między rodziną a rozwojem dziecka zauważa się także, iż relacje tu występujące są dwustronne. Znaczy to tyle, że procesy rozwojowe wpływające na dziecko nie odbywają się jedynie w jednym kierunku. Każdy bowiem nowo ukształtowany efekt wychowawczy poprzez praktyczne zastosowanie oddziałuje również na rodziców i pozostałych członków rodziny. Zauważa się tu więc relację wzajemną, która poprzez zwrotne oddziaływanie także prowadzi do zmian w funkcjonowaniu rodziny. Głównym zatem celem wychowania w rodzinie jest wywołanie szeregu zmian zachowania, w taki sposób aby były one zgodne z ogólnym ideałem wychowawczym. Jak zauważa Maria Tyszkowa, ogół ideałów wychowawczych wyłaniany jest na podstawie działania świadomości rodziców, którzy tworzą je na podstawie retrospekcji własnych doświadczeń oraz przekazu społecznego. Bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na rozwój dziecka jest więc osobowość rodziców. Autorka przedstawia trzy sposoby oddziaływania osobowości rodziców na rozwój dziecka:

„(1) jako model – przez procesy naśladownictwa, identyfikacji, a więc poniekąd jako element środowiska społecznego i sytuacji psychologicznych występujących w środowisku rodzinnym; (2) jako nosiciel standardów i ważny czynnik świadomie tworzonych sytuacji i oddziaływań wychowawczych, a ponadto (3) jako psychologiczny kontekst owych ideałów i standardów wychowawczych”.

 

Ogólne badania psychologiczne również wskazują na ogromne różnice między dziećmi pochodzącymi z rodzin gwarantujących ciepło oraz dobra opiekę a tymi które pochodzą z rodzin gdzie dzieci są niechciane. Różnica polega głownie na jakości zachowania na przełomie całego życia. I tak dzieci obdarzone troską i opiekuńczością wykazują większy poziom inteligencji, większą wrażliwość na ludzką krzywdę czy też wyższy poziom samooceny. Niewątpliwie wysoki poziom relacji na płaszczyźnie rodzic dziecko owocuje ograniczeniem negatywnych wpływów otoczenia na dziecko. Skutkiem tego jest więc brak tendencji do wkraczania na drogę przestępczą zarówno w okresie dojrzewania, jak też w okresie dorosłości. Niższy poziom przestępczości odnotowuje się u osób, które w dzieciństwie obficie obdarzone były rodzicielską troską.

 

Rodzina więc przez swe oddziaływanie wywiera wpływ na osobowość dziecka na wielu płaszczyznach. Proces ten rozpoczyna się zaraz po narodzinach dziecka i trwa przez ok. dwadzieścia lat życia. Do sfer oddziaływania rodzinnych interakcji zalicza się między innymi obszar biologiczno – popędowy. Rodzina stara się w tym aspekcie zapewnić dziecku odpowiedni poziom bezpieczeństwa materialnego oraz opiekę fizyczną od pierwszych chwil życia. Działanie takie sprawia, że więzi biologiczne pogłębiają się, a twórczość dziecka zostaje pobudzona. Jeśli chodzi o płaszczyznę psychiczno – uczuciową, jej aktywność pobudzana jest poprzez emocje oraz uczucia okazywane w ramach rodziny. Naturalnie ujawniająca się tu miłość oraz brak oficjalności kontaktów, sprawia że w psychice dziecka coraz silniej odczuwane jest poczucie więzi emocjonalnych z rodziną. Właśnie dzięki prawidłowym oddziaływaniom wychowawczym na tę sferę, dziecko w późniejszym czasie potrafi skutecznie akomodować się do określonego otoczenia. Socjalizacja odbywająca się w sferze społeczno kulturowej, opiera się głownie na wspólnych działaniach, wyrzeczeniach czy altruistycznych dążeniach. Dziecko, które właściwie przyswoi sobie efekty takich oddziaływań, bez problemu będzie potrafiło zastosować je w przyszłości, w kontaktach z szerszymi kręgami społecznymi. Pozostaje tu jeszcze jedna, równie istotna sfera świadomościowo – moralna. Rodzina pełni tu funkcję „przekaźnika” wartości moralnych. Odbywa się to na zasadzie selektywnego przekazu, oceny oraz interpretacji norm. Dzięki temu wzrasta w dziecku szeroko pojęte poczucie własnej wartości. Rodzice stanowiąc niejako wzory postępowania, generują dziecięce pojęcie dotyczące podstawowych prawd etycznych i religijnych.

 

Wpływ na rozwój dziecka wywierają jednak nie tylko rodzice. Okazuje się bowiem, iż bardzo pozytywne cechy rozwojowe danej osoby mogą być ukształtowane poprzez pozytywne relacje z rodzeństwem. Podstawową właściwością, która nadaje wyrazistości tym relacjom jest fakt konieczności dzielenia się uczuciami oraz przywilejami rodziców. To współdziałanie uczy rodzeństwo wzajemnej odpowiedzialności, wsparcia oraz szacunku. Rodzi się tu jednak również pewne niebezpieczeństwo. Wiąże się ono bezpośrednio z pewnego rodzaju rywalizacją o względy rodziców. Dzieci odkrywając konieczność dzielenia się mogą więc przejawiać poczucie lęku i zazdrości.
Istnieje więc bardzo duża liczba interakcji między rodzeństwem. To czy będą miały one charakter pozytywny, czy tez zabarwiony negatywnie może być uzależnione w dużym stopniu różnicami wiekowymi rodzeństwa. Jeśli wiek rodzeństwa nie jest większy niż minimum dwa lata, pojawia się ryzyko zaistnienia między nimi negatywnych interakcji skupiających się głównie na rywalizowaniu. Większa różnica wieku natomiast, umożliwia już zazwyczaj starszemu dziecku zrozumienie potrzeby współdziałania oraz wzajemnej troski o siebie. Często również, jak wykazały specjalistyczne badania, starsze dziecko obarczane jest odpowiedzialnością za młodsze rodzeństwo. Cecha ta ujawnia się zwłaszcza w sytuacji rozwodu rodziców.

Monika Kozicka

Literatura:
Turrner J.S., Helns D.B., Rozwój człowieka, Tłum. J. Mańk-Kowalska, Warszawa 1999, Wyd. WSiP.

Rostowska T., Jarrnołowska A., Rozwojowe i wychowawcze aspekty życia rodzinnego, Warszawa 2010, Wyd. Difin.

Bee B., Psychologia rozwoju człowieka, Tłum. A. Wojciechowski, Poznań 2004, Wyd. Zysk i S-ka.

Adamski F., Edukacja rodzina kultura. Studia z pedagogiki społecznej, Kraków 1999, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Brak komentarzy do: “Wpływ relacji rodzinnych na rozwój dziecka”

Dodaj komentarz:

`

 

Poradnik

Artykuły

Podział na województwa

Polecane obiekty

Robot dla osoby niepełnosprawnej

Robot dla osoby niepełnosprawnej

Osoby niepełnosprawne zyskają teraz pomoc podczas jednej z bardzo istotnych czynności dnia codziennego. Spożywanie posiłków w przypadku niemożliwości wykonania tej czynności samodzielnie angażuje czas opiekuna. Istotny jest jednak nie tylko …

Środowiskowe domy samopomocy – informator

Środowiskowe domy samopomocy – informator

Środowiskowe domy samopomocy, zwane inaczej ośrodkami wsparcia, służą budowaniu sieci oparcia społecznego i przygotowują do życia w społeczeństwie oraz funkcjonowania w środowisku. Są przeznaczone dla osób przewlekle, psychicznie chorych

Niepełnosprawni w instytucjach kultury – Łukasz Rudziński

Niepełnosprawni w instytucjach kultury – Łukasz Rudziński

Polecamy artykuł Łukasza Rudzińskiego, l.rudzinski@trojmiasto.pl   Czy osoby niepełnosprawne mogą sprawnie i szybko dostać się na wydarzenia kulturalne w trójmiejskich instytucjach kultury? Postanowiliśmy przyjrzeć się udogodnie

Sonda

Jak podoba Ci się nasza strona?

Newsletter

Newsletter

Jeżeli chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości z naszego serwisu, zapisz się!

Tagi

Najnowsze ogłoszenia

Dam pracę

Agencja Pracy Tymczasowej Netkadra (nr 13630) poszukuje dla swojego Klienta pracownika na stanowisko: Pracownik Centrum Obsługi Telefonicznej Miejsce pracy: praca zdalna Mile widziane doświadczenie na podobnym stanowisku i orzeczenie o …

Izabela Dębicka – „WARSZTATY Z MUZYKOTERAPII I KOMUNIKACJI INTERPERSONALNEJ”

MUZYKOTERAPIA W KRAKOWIE. OSTATNIE MIEJSCA. ZAPRASZAMY! === UWAGA! Rusza nabór do VIII EDYCJI „WARSZTATÓW Z MUZYKOTERAPII I KOMUNIKACJI INTERPERSONALNEJ” Szkolenia skierowane do nauczycieli, pedagogów, psychologów, psychoterapeut

Najnowsze na forum

No items, feed is empty.

Ta strona wykorzystuje pliki cookies m.in. do celów statystycznych. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, wyłącz obsługę cookies w ustawieniach swojej przeglądarki.

Zaakceptuj cookies Więcej informacji